روزنامه های زمان قاجار
وقايع اتفاقيه
اين روزنامه به دستور امير كبير در تهران منتشر می شد . اولين شماره آن در روز جمعه پنجم ربيع الثانی سال ۱۲۶۷ ﻫ. ق مصادف با سومين سال پادشاهی ناصرالدين شاه و به صورت هفتگی انتشار يافت اين نشريه به مدت ده سال به طور مرتب ادامه داشت و از سال ۱۲۷۷ ﻫ.ق مديريت آن به ميرزا ابوالحسن غفاری كاشانی( صنيع الملك ) واگذار شد و به شكل مصور و با نام روزنامه دولت عليه ايران انتشار يافت . سپس به نام روزنامه دولتی و سپس به نام روزنامه ايران ادامه داد . روزنامه ی وقايع اتفاقيه در چهار تا هشت صفحه با چاپ سنگي در تهران انتشار مي يافت و مطالب آن شامل اخبار ايران و جهان ، آگهی ها و نرخ اجناس و همچنين مقالات سودمند بود .
مدير روزنامه وقايع اتفاقيه با حاجی ميرزا جبار ناظم المهام معروف به تذكره چی كه مؤسس كارخانه بلور سازي هم بود . مترجم و مباشر آن برجيس انگليسی بود و ميرزا عبدالله نام نويسنده روزنامه بود . اولين شماره آن با نام « روزنامچه اخبار دارالخلاقه تهران » منتشر گرديد و در صفحه اول آن شير و خورشيد و عبارت« اسدالله الغالب » نوشته شده بود و در دو طرف آن تصوير دو درخت قرار داشت . اما از شماره دوم با نام « روزنامه وقايع اتفاقيه» چاپ گرديد . قيمت روزنامه از قرار يك نسخه در هفته پانصد دينار و در سال دو تومان و چهار هزار دينار بود .
نخستين خبری كه در شماره اول وقايع اتفاقيه قيد شده بود اين است .« از آن جا كه همت حضرت اقدس شاهنشاهی معروف به تربيت اهل ايران و استحضار و آگاهی آن ها از امورات داخله و وقايع خارجه است لهذا قرار شد كه هفته به هفته احكام همايون و اخبار داخله مملكتی و غيره را كه دول ديگر « گازت » می نامند ، در دارالطباعه ( چاپ) دولتي زده شود و به كل شهرهای ايران منتشر گردد كه اهالی ممالك ايران نيز در هر هفته از احكام دارالخلافه مباركه و غيره اطلاع حاصل نمايند و از جمله محسنات اين گازت ( روزنامه ) يكی آن كه سبب دانايی و بينايی اهالی اين دولت عليه است . ديگر آن كه اخبار كاذبه اراجيف كه گاهی برخلاف احكام ديوانی و باعث اشتباه عوام اين مملكت می شد بعد از اين به واسطه روزنامه موقوف خواهد شد و بدين سبب لازم است كه كل امنای دولت ايران و حكام ولايات و صاحب منصبان معتبر و رعايای صادق اين دولت اين روزنامه ها را داشته باشند و برحسب قرارداد فوق در يوم جمعه پنجم شهر ربيع الثانی ايت ئيل سنه ۱۲۶۷ھ. ق به اين كار شروع و مباشر اين روزنامه ها به هر كس كه طالب باشد هفته به هفته خواهد رسانده »
در اين روزنامه ابتدا اخبار دارالخلافه از شكارگاه شاه وديد و بازديدهای او از مؤسسات و اشخاص درباری و اعطاي القاب و عناوين صدور فرامين و حوادث شهری و بعد وقايع شهرهای ديگر ، اخبار كشورهای خارجي و در صفحه آخر اعلانات دولتی و خصوصی درج می شد . به طور كلي رئوس مطالب وقايع اتفاقيه در سال اول فعاليت شامل مطالبی از جمله : شرح مشورت خانه های ممالك اروپا ، اوضاع سياسی اروپا، احوالات مازينی پيشوای ايتاليا و عقايد انقلابيون و آزادي خواهان ايتاليا و كشمكش آنان با اطريش ، نقشه ترعه سوئز و سابقه تاريخی آن ، اوضاع اجتماعی هندوستان ، احداث راه آهن ، تحقيقات در علم هيئت و پی بردن به كمربند ستاره زحل ، علل معرفه الارضی زلزله ، اكتشافات قطبی و سابقه تمدن آمريكا و ... بود .
روزنامه كاغذ اخبار
كاغذ اخبار قديمی ترين روزنامه ی فارسی زبان بود كه در ايران منتشر شده و مربوط به سال ۱۲۵۳ ﻫ .ق. در زمان محمدشاه قاجار با مديريت ميرزاصالح شيرازی كازرونی كه در تهران چاپ گرديد. اين روزنامه روي دو ورق بزرگ كه در يك طرف آن با خط روشن و نزديك به هم چاپ گرديد و طرف ديگر سفيد است . هر شماره با عنوان « اخبار و وقايع شهر محرم الحرام سال ۱۲۵۳ ھ.ق در دارالخلافه تهران انطباع يافته» شروع شده ، پس از آن با عنوان « اخبار ممالك شرقيه » وقايع تهران و ساير نقاط ايران چاپ گرديده و در عنوان ديگر « اخبار ممالك غربيه » اوضاع تركيه و اروپا آورده شده است. بالای صفحه نشان شير و خورشيد و شمشير علامت رسمی ايران بود . اين روزنامه به صورت ماهی يك بار منتشر می شد ولی مدت انتشار آن مشخص نيست . از اين روزنامه دو شماره به نشانی 13/3 op در كتابخانه موزه بريتانيا نگه داری می شود و مشخصات آن ها به شرح زير مي باشد: به قطع ۴۰ سانتيمتر طول ۲۴ سانتيمتر عرض در دو صفحه با خط نسخ در تيترها و خط نستعليق در متن ، با چاپ سنگی بدون نام و عنوان انتشار يافته است. اين دو شماره به وسيله چارلز سوندت از ماموران سياسی سفارت انگليس به انگلستان فرستاده شده گويا به علت اين كه در يكي از آن ها خبری درباره تاجگذاری ملكه ويكتوريا درج شده است.
اين روزنامه به دستور امير كبير در تهران منتشر می شد . اولين شماره آن در روز جمعه پنجم ربيع الثانی سال ۱۲۶۷ ﻫ. ق مصادف با سومين سال پادشاهی ناصرالدين شاه و به صورت هفتگی انتشار يافت اين نشريه به مدت ده سال به طور مرتب ادامه داشت و از سال ۱۲۷۷ ﻫ.ق مديريت آن به ميرزا ابوالحسن غفاری كاشانی( صنيع الملك ) واگذار شد و به شكل مصور و با نام روزنامه دولت عليه ايران انتشار يافت . سپس به نام روزنامه دولتی و سپس به نام روزنامه ايران ادامه داد . روزنامه ی وقايع اتفاقيه در چهار تا هشت صفحه با چاپ سنگي در تهران انتشار مي يافت و مطالب آن شامل اخبار ايران و جهان ، آگهی ها و نرخ اجناس و همچنين مقالات سودمند بود .
مدير روزنامه وقايع اتفاقيه با حاجی ميرزا جبار ناظم المهام معروف به تذكره چی كه مؤسس كارخانه بلور سازي هم بود . مترجم و مباشر آن برجيس انگليسی بود و ميرزا عبدالله نام نويسنده روزنامه بود . اولين شماره آن با نام « روزنامچه اخبار دارالخلاقه تهران » منتشر گرديد و در صفحه اول آن شير و خورشيد و عبارت« اسدالله الغالب » نوشته شده بود و در دو طرف آن تصوير دو درخت قرار داشت . اما از شماره دوم با نام « روزنامه وقايع اتفاقيه» چاپ گرديد . قيمت روزنامه از قرار يك نسخه در هفته پانصد دينار و در سال دو تومان و چهار هزار دينار بود .
نخستين خبری كه در شماره اول وقايع اتفاقيه قيد شده بود اين است .« از آن جا كه همت حضرت اقدس شاهنشاهی معروف به تربيت اهل ايران و استحضار و آگاهی آن ها از امورات داخله و وقايع خارجه است لهذا قرار شد كه هفته به هفته احكام همايون و اخبار داخله مملكتی و غيره را كه دول ديگر « گازت » می نامند ، در دارالطباعه ( چاپ) دولتي زده شود و به كل شهرهای ايران منتشر گردد كه اهالی ممالك ايران نيز در هر هفته از احكام دارالخلافه مباركه و غيره اطلاع حاصل نمايند و از جمله محسنات اين گازت ( روزنامه ) يكی آن كه سبب دانايی و بينايی اهالی اين دولت عليه است . ديگر آن كه اخبار كاذبه اراجيف كه گاهی برخلاف احكام ديوانی و باعث اشتباه عوام اين مملكت می شد بعد از اين به واسطه روزنامه موقوف خواهد شد و بدين سبب لازم است كه كل امنای دولت ايران و حكام ولايات و صاحب منصبان معتبر و رعايای صادق اين دولت اين روزنامه ها را داشته باشند و برحسب قرارداد فوق در يوم جمعه پنجم شهر ربيع الثانی ايت ئيل سنه ۱۲۶۷ھ. ق به اين كار شروع و مباشر اين روزنامه ها به هر كس كه طالب باشد هفته به هفته خواهد رسانده »
در اين روزنامه ابتدا اخبار دارالخلافه از شكارگاه شاه وديد و بازديدهای او از مؤسسات و اشخاص درباری و اعطاي القاب و عناوين صدور فرامين و حوادث شهری و بعد وقايع شهرهای ديگر ، اخبار كشورهای خارجي و در صفحه آخر اعلانات دولتی و خصوصی درج می شد . به طور كلي رئوس مطالب وقايع اتفاقيه در سال اول فعاليت شامل مطالبی از جمله : شرح مشورت خانه های ممالك اروپا ، اوضاع سياسی اروپا، احوالات مازينی پيشوای ايتاليا و عقايد انقلابيون و آزادي خواهان ايتاليا و كشمكش آنان با اطريش ، نقشه ترعه سوئز و سابقه تاريخی آن ، اوضاع اجتماعی هندوستان ، احداث راه آهن ، تحقيقات در علم هيئت و پی بردن به كمربند ستاره زحل ، علل معرفه الارضی زلزله ، اكتشافات قطبی و سابقه تمدن آمريكا و ... بود .
روزنامه كاغذ اخبار
كاغذ اخبار قديمی ترين روزنامه ی فارسی زبان بود كه در ايران منتشر شده و مربوط به سال ۱۲۵۳ ﻫ .ق. در زمان محمدشاه قاجار با مديريت ميرزاصالح شيرازی كازرونی كه در تهران چاپ گرديد. اين روزنامه روي دو ورق بزرگ كه در يك طرف آن با خط روشن و نزديك به هم چاپ گرديد و طرف ديگر سفيد است . هر شماره با عنوان « اخبار و وقايع شهر محرم الحرام سال ۱۲۵۳ ھ.ق در دارالخلافه تهران انطباع يافته» شروع شده ، پس از آن با عنوان « اخبار ممالك شرقيه » وقايع تهران و ساير نقاط ايران چاپ گرديده و در عنوان ديگر « اخبار ممالك غربيه » اوضاع تركيه و اروپا آورده شده است. بالای صفحه نشان شير و خورشيد و شمشير علامت رسمی ايران بود . اين روزنامه به صورت ماهی يك بار منتشر می شد ولی مدت انتشار آن مشخص نيست . از اين روزنامه دو شماره به نشانی 13/3 op در كتابخانه موزه بريتانيا نگه داری می شود و مشخصات آن ها به شرح زير مي باشد: به قطع ۴۰ سانتيمتر طول ۲۴ سانتيمتر عرض در دو صفحه با خط نسخ در تيترها و خط نستعليق در متن ، با چاپ سنگی بدون نام و عنوان انتشار يافته است. اين دو شماره به وسيله چارلز سوندت از ماموران سياسی سفارت انگليس به انگلستان فرستاده شده گويا به علت اين كه در يكي از آن ها خبری درباره تاجگذاری ملكه ويكتوريا درج شده است.
+ نوشته شده در سه شنبه هفتم دی ۱۳۸۹ ساعت 21:5 توسط مهدی منتظري
|
من مهدی منتظری کارشناس تاریخ و دبیر دبیرستانهای شهرستان کردکوی هستم.هدفم از راه اندازی این وبلاگ ارائه تجربیاتم در طی این چند سال کاری به شما هموطنان عزیزم هست.امیدوارم با نظرات خود مرا در ارائه هر چه بهتر این وبلاگ یاری نمایید.